Snelladen in de winter — slecht voor de batterij?

In dit artikel leggen we uit wat er in je batterij gebeurt, hoe groot de vertraging gemiddeld is en wat je zelf kan doen om ook in de winter slim te snelladen.

Waarom de koude zo’n probleem voor je batterij is

De meeste elektrische auto’s zijn voorzien van een lithium-ionbatterij. Die voelt zich het best bij een interne temperatuur tussen ongeveer 20 en 30 graden Celsius. Wordt het kouder, dan gebeuren er drie dingen.

• Het elektrolyt in de cellen wordt ‘stroperiger’, waardoor ionen zich trager verplaatsen. De batterij kan minder vlot stroom opnemen én **afgeven.
• Bij hoge laadvermogens en lage temperaturen kan zich metallisch lithium afzetten op de anode. Dat kan de cellen op termijn beschadigen.
• Om dat te voorkomen grijpt het battery management system in. Het beperkt het maximale laadvermogen tot de batterij weer warm genoeg is.

Dat verklaart waarom je op een koude winterochtend aan de snellader niet meteen de mooie piekvermogens ziet die de folder belooft. Dat is geen mankement, maar een bewust ingebouwde bescherming.

Wat is een koude batterij eigenlijk?

Belangrijk detail — het gaat niet om de buitentemperatuur, maar om de interne temperatuur van de batterij. Die reageert veel trager dan de lucht buiten.

In praktijktests wordt een batterij als koud beschouwd bij ongeveer 10 tot 15 graden Celsius. Dat is typisch na een nacht buiten bij rond het vriespunt, waarbij je de dag voordien nog hebt gereden.

Een warme batterij zit rond of boven de 30 graden Celsius, zoals na een langere rit op autosnelweg. Daartussen ligt de ideale zone.

Laat je een auto met 10% batterij ‘s nachts buiten staan bij vrieskou, dan wordt het helemaal lastig. Sommige modellen schakelen zelfs een soort ’turtle mode’ in en kunnen nauwelijks nog voldoende vermogen leveren om een helling op te rijden.

Hoeveel trager laad je in de winter?

Automobile Propre liet een grote reeks elektrische modellen in identieke omstandigheden snelladen, telkens van 10 naar 80 procent. Eén keer met een koude batterij — dus tussen 10 en 15 graden Celsius — en één keer met een warme batterij, op een temperatuur van ongeveer 28 tot 30 graden Celsius.

De conclusie is minder dramatisch dan veel verhalen doen vermoeden.

• Gemiddeld duurt een laadsessie van 10% naar 80% met koude batterij zo’n 6 à 7 minuten langer dan met een warme batterij.
• Sommige auto’s doen het opvallend goed — een Volkswagen ID.3, Mercedes CLA of Volkswagen ID. Buzz heeft in de tests maar 2 tot 4 minuten extra nodig.
• Andere modellen reageren veel gevoeliger. Een DS Numéro 8 had bijvoorbeeld tot 12 minuten extra nodig tussen koud en warm, bij identieke startpercentages.

Nog een interessant voorbeeld — bij een Kia EV6 duurde diezelfde laadbeurt met koude batterij 31 minuten, terwijl dat met een optimaal warme batterij maar 18 minuten was. Rekening houdend met de extra energie om de batterij onderweg op te warmen, bleef het reële verschil uiteindelijk beperkt tot zo’n 11 minuten.

Kort samengevat — ja, het gaat trager, maar meestal in de orde van enkele minuten. Tenzij je in extreme koudesituaties met een nagenoeg lege batterij zit.

Wat doet batterij-voorconditionering?

Steeds meer elektrische auto’s kunnen de batterij actief opwarmen vóór je bij de snellader aankomt. Dat heet voorconditionering of preconditioning.

• Via een warmtepomp of elektrische verwarming wordt het koel- en verwarmingscircuit op temperatuur gebracht, zodat de cellen richting 25 tot 30 graden Celsius gaan, nog voor je inplugt.
• Dat kan automatisch gebeuren wanneer je in het navigatiesysteem een snellaadpunt als bestemming selecteert, of handmatig via een knop of instelling in het menu.

Dit heeft als voordeel dat de batterij direct hogere laadvermogens kan accepteren. De 10%-tot-80%-tijd zakt vaak met enkele tot tien minuten, afhankelijk van model en situatie. De keerzijde houdt in dat voorconditionering zelf ook energie tijdens het rijden verbruikt. Je komt dus met een iets lager batterijpercentage aan de lader.

Praktische tips om in de winter vlot te snelladen

• Plan je laadstop na een langere rit — rijd eerst 30 à 60 minuten op snelweg voordat je gaat snelladen. De batterij warmt dan vanzelf op door het verbruik. Je start de laadsessie met een natuurlijke bedrijfstemperatuur en vermijdt de grootste snelheidsverliezen.
• Vermijd aankomen met een ijskoude én bijna lege batterij — onder de 10% én rond het vriespunt heb je kans op sterk begrensde vermogens, soms zelfs beperkte aandrijfkracht. Probeer in de winter bij lange ritten liever rond 15% tot 20% je laadstop te plannen.
• Gebruik batterij-voorconditionering waar mogelijk — stel in je navigatie een snellaadpunt in als bestemming, zodat de auto de batterij automatisch op temperatuur brengt.
• Heeft je model een manuele preconditioning-knop, activeer die dan 20 tot 30 minuten voor je aankomst.
• Kies liever voor meerdere kortere laadstops — in de winter is het vaak efficiënter om wat vaker, maar korter te laden in plaats van één lange sessie. Je gooit je wagen dus niet vol tot 90% of 100%, maar tot ongeveer 60%. Bij hogere laadpercentages zakt het laadvermogen sowieso sterk, koud of niet.
• Vermijd onnodig lang stilstaan met een bijna lege batterij in de kou — laat je auto bij strenge vorst beter niet buiten overnachten met minder dan 10% tot 15% resterend. De combinatie van lage temperatuur en laag laadniveau beperkt de prestaties en maakt de volgende laadsessie trager en lastiger.
• Parkeer indien mogelijk overdekt of in een garage — zelfs enkele graden verschil helpen om je batterij dichter bij haar ideale temperatuur te houden. Dat merk je bij de eerste kilometers én bij de eerste laadbeurt van de dag.
• Laat je verwachtingen los — de mooie claims van de constructeur zijn meestal gemeten in warme, gecontroleerde omstandigheden. In de winter hoort een paar minuten extra er gewoon bij. Zie het als de prijs voor batterijbescherming op lange termijn.

Kou vertraagt, maar dat is geen ramp

De testresultaten bevestigen wat veel EV-rijders al aanvoelen — koude batterijen laden trager. Maar ze nuanceren ook de angstverhalen. Sommige modellen doen het zelfs bijna even goed in de kou als in de warmte. Andere wagentypes zijn duidelijk behoedzamer en dus trager.

Met een paar eenvoudige gewoontes — je laadstop plannen na een rit, de preconditioning-mogelijkheid gebruiken waar mogelijk, niet tot de laatste procent leeg rijden — blijft snelladen in de winter perfect werkbaar. De kunst is vooral anticiperen.