Een recente parlementaire vraag aan Waals minister van Mobiliteit François Desquesnes van Les Engagés brengt op een aantal van die punten meer duidelijkheid.
Geen smartphone nodig
Dat het vignet volledig digitaal wordt, wil niet zeggen dat je het enkel online kan aankopen. Naast de website voorziet de overheid ook fysieke verkooppunten en een callcenter. Zo kan ook wie minder vertrouwd is met apps en online betalingen zich in orde stellen. Voor een niet te onderschatten groep automobilisten, vaak oudere bestuurders, is dat een belangrijke geruststelling.
De praktische invulling van die alternatieve kanalen ligt nog niet volledig vast. Zo is nog niet beslist of de drie gewesten één gezamenlijk callcenter opzetten of elk hun eigen lijn. Vanuit kostenoverwegingen en efficiëntie ligt een gemeenschappelijk contactpunt wel het meest voor de hand.
Let op voor oplichting
Een telefonisch of fysiek verkoopkanaal brengt ook een risico met zich mee — fraude. In landen als Frankrijk en Duitsland duiken bij de invoering van vergelijkbare systemen geregeld valse telefoonnummers en nepwebsites op die zich voordoen als officieel verkooppunt voor een vignet of een lage-emissiezone-toelating. Verwacht wordt dat de gewesten daarom sensibiliseringscampagnes opzetten zodra de verkoop van start gaat. Koop je vignet dus altijd via een officieel, door de overheid bevestigd kanaal en wees achterdochtig bij ongevraagde telefoontjes of mails die naar betaling vragen.
Zelf verantwoordelijk, ook voor de boete
Belangrijk om te onthouden — het vignet wordt, in tegenstelling tot de jaarlijkse verkeersbelasting, niet automatisch geregeld of toegestuurd. Elke automobilist moet het zelf aankopen, en dat online, aan een loket of telefonisch. Rijd je zonder geldig vignet, dan riskeer je een boete van 70 euro bovenop de prijs van het vignet zelf. Bij een derde overtreding loopt dat bedrag op tot 210 euro, telkens bovenop de vignetprijs.
Lees verder onder de afbeelding …
Wat gaat het vignet kosten?
Concrete tarieven circuleren intussen ook, al kunnen die nog wijzigen tot de definitieve regeling er ligt. Voor een kort verblijf zou een dagvignet zo’n 8 tot 11 euro kosten, afhankelijk van de emissieklasse van de wagen. Hoe properder de motor, hoe lager het tarief. Een vignet voor tien dagen zou daar maar een paar euro bovenop komen, wat langere trips voordeliger maakt dan losse dagvignetten na elkaar. Voor wie het hele jaar door de wagen gebruikt, zijn er ook maand- en jaarformules, met prijzen die kunnen oplopen tot ruim 100 euro per jaar. Het vignet zou gelden voor voertuigen tot 3,5 ton. Motorfietsen blijven buiten schot en zwaardere voertuigen vallen onder de bestaande kilometerheffing.
Eén vignet voor heel België
Een tweede bezorgdheid ging over de typisch Belgische versnippering van verkeersregels tussen de gewesten. Ook daarover kwam duidelijkheid — één vignet zal toegang geven tot alle gewestelijke wegennetten die onder het systeem vallen, ongeacht in welk gewest je het kocht.
Dat is geen vanzelfsprekende uitkomst. Het project startte oorspronkelijk immers niet als nationaal initiatief. Elk gewest werkte aan een eigen systeem. Toen ook het Brussels Hoofdstedelijk Gewest aansloot, werd een kluwen van verschillende gewestelijke vignetten vermeden en evolueerde het dossier naar één gezamenlijke regeling. Op papier krijgt België zo een nationale wegenbelasting, zonder dat die ooit formeel federaal werd gemaakt.
Let wel — budgetneutraal is het niet voor iedereen. In Vlaanderen betalen automobilisten het vignet bovenop de bestaande verkeersbelasting, onder meer bestuurders van elektrische wagens, voor wie de regeling dus een netto meerkost betekent.
Welke wegen vallen onder de vignetplicht?
Nog niet helemaal duidelijk is op welke wegen het vignet precies verplicht wordt. Vast staat dat het geldt op autosnelwegen en de belangrijke gewestwegen. De exacte, volledige lijst van wegen moet echter nog door de drie gewestregeringen worden vastgelegd. Met een verkoopstart die al op 1 maart 2027 zou moeten beginnen, blijft er weinig tijd over om die knopen door te hakken.
Juridisch obstakel — discriminatie onder EU-recht?
Los van de praktische uitwerking hangt boven het hele project nog een fundamentelere vraag. Krijgt het systeem groen licht van de Europese Commissie? Die goedkeuring is geen formaliteit. De Europese Commissie maakte in 2019 een einde aan het Duitse wegenvignet, nadat het Europees Hof van Justitie had geoordeeld dat de regeling discriminerend was. Duitsland combineerde toen een vignet voor alle bestuurders met een belastingverlaging voor Duitse automobilisten, waardoor de kost in de praktijk vooral bij buitenlandse weggebruikers terechtkwam.
Precies die constructie doet ook bij het Belgische plan vragen rijzen. Omdat Vlaanderen de vignetkost deels compenseert via de bestaande verkeersbelasting voor Belgische automobilisten, wijzen juristen op een mogelijk gelijkaardig discriminatierisico. Zolang de definitieve uitwerking van het systeem niet vaststaat, blijft onzeker of de regeling de toets van het Europees recht zal doorstaan. Wanneer de Europese Commissie zich over het dossier uitspreekt, is voorlopig niet bekend.
Wat betekent dit voor jou?
Voor de gewone automobilist verandert er op korte termijn nog niets. De huidige regels blijven gelden tot het vignet effectief van start gaat. Wie in 2027 met de wagen naar het buitenland vertrekt of in België een langere rit plant, doet er wel goed aan het dossier in het oog te houden. Zodra de definitieve regels, tarieven en verkoopkanalen vastliggen, is het vooral belangrijk om het vignet tijdig aan te schaffen. Net als bij de verzekering of de keuring ligt de verantwoordelijkheid daarvoor volledig bij de bestuurder zelf.